0
Bệnh gout nên ăn gì? Người bệnh gout nên ưu tiên rau xanh, trái cây nguyên miếng, sữa ít béo, trứng, đậu phụ, ngũ cốc nguyên hạt, nước lọc và khẩu phần nhỏ thịt trắng hoặc cá ít purin. Đồng thời, nên hạn chế rượu bia, nước ngọt nhiều đường, nội tạng, thịt đỏ, nước hầm xương đặc và một số hải sản giàu purin.
Những cơn đau dai dẳng đã trở thành nối ám ảnh với những người bệnh gout
Chế độ ăn không thay thế thuốc điều trị, nhưng có thể hỗ trợ giảm nguy cơ cơn gout tái phát, kiểm soát cân nặng và theo dõi axit uric tốt hơn. Bài viết này giúp bạn biết nhóm thực phẩm nên ăn, nhóm cần hạn chế, cách nấu ít purin hơn và thực đơn 7 ngày dễ áp dụng trong bữa cơm Việt Nam.
Bệnh gout liên quan gì đến purin và axit uric?
Gout là một dạng viêm khớp liên quan đến tình trạng axit uric trong máu tăng cao, khiến tinh thể urat có thể lắng đọng tại khớp và gây sưng, nóng, đỏ, đau. Purin là chất có sẵn trong cơ thể và cũng có trong thực phẩm. Khi purin được chuyển hóa, cơ thể tạo ra axit uric và đào thải chủ yếu qua thận.
Vì vậy, chế độ ăn cho người bệnh gout không nhằm “cắt sạch” purin. Mục tiêu hợp lý hơn là giảm các nguồn purin cao, hạn chế rượu bia và đường fructose, uống đủ nước, duy trì cân nặng phù hợp và theo dõi chỉ số theo hướng dẫn chuyên môn. CDC liệt kê rượu, đồ uống có đường, thực phẩm chứa siro bắp giàu fructose, thịt đỏ và hải sản có vỏ là các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ gout.
Nếu bạn chưa chắc cơn đau khớp của mình có phải gout hay không, nên đọc thêm bài bệnh gout là gì và cách phân biệt gout với viêm khớp để tránh tự điều trị sai.
Bệnh gout nên ăn gì? Các nhóm thực phẩm nên ưu tiên
Chế độ dinh dưỡng cho người bệnh gout: ưu tiên và kiêng cữ
Rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ
Rau xanh giúp tăng chất xơ, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và làm bữa ăn cân bằng hơn. Người bệnh có thể dùng cải xanh, cải thìa, bắp cải, bí xanh, mướp, rau dền, rau muống, dưa leo, cà chua, cà rốt, súp lơ và đậu bắp.
Một điểm cần chỉnh so với nhiều quan niệm cũ là không phải cứ rau có purin là phải tránh tuyệt đối. Mayo Clinic ghi nhận một số rau có purin cao như đậu Hà Lan, măng tây, rau bina không làm tăng nguy cơ gout giống nhóm thịt đỏ hoặc hải sản giàu purin.
Sữa ít béo, sữa chua không đường
Sữa ít béo và sữa chua không đường là nguồn đạm dễ dùng, ít purin hơn nhiều loại thịt cá. Có thể dùng 1 ly sữa ít béo hoặc 1 hộp sữa chua không đường mỗi ngày nếu không có chống chỉ định và dung nạp tốt. Nếu dùng sữa hạt, nên chọn loại không đường và đọc kỹ nhãn dinh dưỡng.
Trứng, đậu phụ và đạm thực vật
Trứng, đậu phụ, đậu hũ non, đậu gà, đậu lăng và các loại đậu giúp đa dạng nguồn đạm. Arthritis Foundation cũng khuyến nghị tăng rau xanh và các nguồn đạm không phải thịt như đậu, đậu lăng, đậu phụ trong chế độ ăn của người bệnh gout. Xem hướng dẫn dinh dưỡng gout của Arthritis Foundation.
Khẩu phần gợi ý cho một bữa là 1 quả trứng, hoặc 100-150g đậu phụ, hoặc 1 phần nhỏ đậu đã nấu chín. Nếu bạn có bệnh thận, khẩu phần đạm cần được cá nhân hóa.
Ngũ cốc nguyên hạt và tinh bột no lâu
Gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám, khoai lang, bắp, mì nguyên cám và các loại ngũ cốc ít đường giúp no lâu hơn. Với người thừa cân hoặc có tiểu đường, cần kiểm soát lượng tinh bột, thay vì chỉ đổi sang gạo lứt nhưng vẫn ăn quá nhiều.
Thịt trắng và cá ít purin với lượng vừa phải
Người bệnh gout vẫn có thể nhưng hạn chế: ăn thịt gà bỏ da, cá nước ngọt, cá trắng hoặc thịt lợn nạc với khẩu phần nhỏ. Nên ưu tiên luộc, hấp, áp chảo ít dầu hoặc kho nhạt. Khẩu phần tham khảo là khoảng 60-90g thịt hoặc cá chín mỗi bữa, không nhất thiết bữa nào cũng cần thịt cá.
Trái cây nguyên miếng và nước lọc
Trái cây nguyên miếng cung cấp vitamin, chất xơ và chất chống oxy hóa. Chọn cam, bưởi, dâu, táo, lê, dưa hấu, thanh long, ổi hoặc chuối nhỏ. Không nên lạm dụng nước ép trái cây vì dễ nạp nhiều đường hơn và ít chất xơ hơn trái cây nguyên miếng.
Cherry có thể là lựa chọn tốt, nhưng không nên xem là “thuốc hạ axit uric”. Cách diễn đạt an toàn là: một số nghiên cứu cho thấy cherry có thể liên quan đến giảm nguy cơ cơn gout ở một số người.
Bệnh gout kiêng ăn gì để giảm nguy cơ tái phát?
Người bệnh gout nên tập trung vào các nhóm có nguy cơ cao nhất trước: rượu bia, nước ngọt, nội tạng, thịt đỏ ăn nhiều, nước hầm xương đặc và một số hải sản giàu purin. American College of Rheumatology khuyến nghị mỗi người bệnh cần kế hoạch điều trị riêng, kết hợp thay đổi lối sống, chế độ ăn và thuốc khi cần. Tổ chức này cũng nhấn mạnh nên tránh hoặc hạn chế shellfish, red meat, organ meats, alcohol và đồ uống nhiều đường/fructose.
| Nhóm | Nên làm gì? | Ví dụ |
|---|---|---|
| Nên ưu tiên | Ăn thường xuyên trong khẩu phần cân bằng | Rau xanh, trái cây nguyên miếng ít ngọt, sữa ít béo, sữa chua không đường, trứng, đậu phụ, ngũ cốc nguyên hạt, nước lọc |
| Ăn vừa phải | Không cần bỏ hoàn toàn, nhưng kiểm soát khẩu phần | Thịt gà bỏ da, cá trắng, cá nước ngọt, thịt lợn nạc, đậu khô, nấm, măng tây, đậu Hà Lan, cơm, bún, phở |
| Hạn chế mạnh hoặc tránh | Dễ làm tăng axit uric hoặc kích hoạt cơn gout ở nhiều người | Nội tạng, gan, thận, óc, nước hầm xương, thịt đỏ ăn nhiều, cá mòi, cá trích, cá cơm, cá khô, tôm cua sò ốc ăn nhiều, bia rượu, nước ngọt, bánh kẹo nhiều đường |
Điểm quan trọng là không biến chế độ ăn thành một danh sách cấm đoán quá dài. Nếu kiêng cực đoan, người bệnh dễ thiếu chất, khó duy trì và dễ bỏ cuộc. Hãy bắt đầu bằng các thay đổi có tác động lớn nhất: bỏ bia rượu trong cơn gout, giảm nội tạng và thịt đỏ, tránh nước ngọt, uống đủ nước, giảm cân từ từ nếu đang thừa cân.
Nguyên tắc xây dựng thực đơn ít purin cho người bệnh gout
Chia đạm đều, không dồn quá nhiều vào một bữa
Thay vì một bữa nhiều thịt cá, hãy chia lượng đạm trong ngày thành các phần nhỏ. Mỗi bữa có thể chọn một nguồn đạm chính như trứng, đậu phụ, sữa chua, ức gà hoặc cá ít purin. Điều này giúp bữa ăn dễ tiêu hơn và giảm nguy cơ nạp quá nhiều purin cùng lúc.
Tăng rau, giảm món chiên rán và nước dùng đậm đặc
Mỗi bữa chính nên có khoảng 200g rau hoặc tương đương một bát canh rau kèm một đĩa rau. Nên ưu tiên luộc, hấp, nấu canh nhạt, kho ít muối. Hạn chế lẩu hải sản, phở nước hầm xương đậm, bún bò, nước sốt thịt cô đặc và các món chiên nhiều dầu.
Uống nước lọc là chính
Nước lọc nên là lựa chọn chính trong ngày. Trà nhạt hoặc nước chanh không đường có thể dùng nếu phù hợp, nhưng không nên xem nước kiềm, nước ép cần tây hoặc bất kỳ loại nước nào là cách điều trị gout. Người suy thận, suy tim hoặc đang bị phù cần hỏi bác sĩ về lượng nước an toàn.
Giảm cân từ từ nếu đang thừa cân
Thừa cân có thể làm tăng nguy cơ gout. Tuy nhiên, nhịn ăn, ăn kiêng quá thấp năng lượng hoặc giảm cân quá nhanh có thể làm rối loạn chuyển hóa và không bền vững. Mục tiêu tốt hơn là giảm cân chậm, tăng vận động phù hợp và giữ bữa ăn đủ chất.
Gợi ý thực đơn 7 ngày cho người bệnh gout
Thực đơn dưới đây phù hợp với người trưởng thành cần bữa ăn cân bằng, ít purin hơn, dễ nấu tại nhà. Khẩu phần chỉ là tham khảo. Người có tiểu đường nên giảm cơm, bún, phở và trái cây ngọt theo chỉ định. Người bệnh thận mạn cần được cá nhân hóa lượng đạm, kali, natri và nước.
| Ngày | Bữa sáng | Bữa trưa | Bữa tối |
|---|---|---|---|
| Thứ Hai | Yến mạch 40g nấu với sữa ít béo 200ml, thêm 1/2 quả táo | Cơm 120g, ức gà luộc bỏ da 70g, canh bí xanh, dưa leo cà chua | Cơm 100g, đậu phụ sốt cà chua 120g, rau cải luộc, sữa chua không đường |
| Thứ Ba | Bánh mì nguyên cám 1-2 lát, 1 quả trứng luộc, rau xà lách | Cơm gạo lứt 120g, cá rô phi hấp 80g, canh bắp cải, 1 quả ổi nhỏ | Khoai lang 150g, đậu hũ non hấp hành, rau củ luộc, canh mướp |
| Thứ Tư | Cháo yến mạch nấu trứng, thêm rau xanh | Cơm 120g, thịt lợn nạc luộc 60g, canh cải thìa, salad dưa leo | Cơm 100g, trứng hấp đậu phụ, rau dền luộc, thanh long |
| Thứ Năm | Bún rau củ với trứng, dùng nước dùng rau củ nhạt | Cơm 120g, cá quả kho nhạt 70g, canh mồng tơi, cà rốt luộc | Miến xào rau củ ít dầu, đậu phụ 100g, 1 ly sữa ít béo không đường |
| Thứ Sáu | Khoai lang luộc 150g, sữa chua không đường, vài lát dưa hấu | Cơm 120g, salad ức gà xé 70g, canh bí đỏ, rau luộc | Cơm 100g, đậu phụ kho nấm lượng vừa phải, cải thìa xào ít dầu |
| Thứ Bảy | Cháo gạo lứt hoặc cháo trắng loãng với trứng, thêm rau | Cơm 120g, cá diêu hồng hấp 80g, canh rau ngót, dưa leo | Cơm 100g, đậu hũ sốt nấm, bắp cải luộc, 1 quả lê nhỏ |
| Chủ Nhật | Bánh cuốn nhân mộc nhĩ, hạn chế chả lụa và nước mắm mặn | Cơm 120g, gà luộc bỏ da 70g, canh mướp, rau sống rửa sạch | Cháo rau củ đậu phụ, sữa chua không đường |
Món có thể thay thế để đỡ ngán
- Thay cơm bằng khoai lang, bắp, yến mạch, bánh mì nguyên cám hoặc bún với lượng vừa phải.
- Thay ức gà bằng cá trắng, cá nước ngọt hoặc trứng nếu không đang trong cơn gout cấp.
- Thay đậu phụ sốt cà chua bằng đậu hũ non hấp, canh đậu phụ rau củ hoặc salad đậu phụ.
- Thay trái cây bằng ổi, táo, lê, dâu, bưởi, cam hoặc thanh long, ưu tiên ăn nguyên miếng thay vì ép nước.
Theo dõi axit uric và khi nào cần đi khám?
Bạn không thể đánh giá gout chỉ bằng cảm giác “hôm nay đỡ đau”. Có người hết đau khớp nhưng axit uric vẫn cao, nguy cơ tái phát vẫn còn. Vì vậy, nên theo dõi cả triệu chứng và chỉ số xét nghiệm theo lịch hẹn.
Các thông tin nên ghi lại gồm ngày xuất hiện cơn đau, vị trí khớp, mức độ đau, bữa ăn hoặc rượu bia trước cơn đau 24-48 giờ, cân nặng, mức vận động, chỉ số axit uric và thuốc đang dùng. Bạn có thể đọc thêm bài cách đọc các chỉ số sức khỏe tại nhà để hiểu cách ghi nhận dữ liệu theo dõi hằng ngày.
Không cần đến bệnh viện, giờ đây, người bệnh có thể hoàn toàn chủ động kiểm tra axit uric tại nhà với thiết bị đo cá nhân chuyên dụng
Theo dõi tại nhà hữu ích với người đã được chẩn đoán gout, người cần theo dõi nhiều chỉ số chuyển hóa hoặc người được bác sĩ yêu cầu kiểm tra định kỳ. Fora 6 Connect là máy đo đa thông số hỗ trợ theo dõi đường huyết, hematocrit, hemoglobin, ketone, cholesterol toàn phần và axit uric. Kết quả đo tại nhà nên được xem là dữ liệu hỗ trợ để trao đổi với bác sĩ, không thay thế xét nghiệm hoặc chẩn đoán tại cơ sở y tế.
Bạn nên đi khám sớm nếu khớp sưng nóng đỏ dữ dội kèm sốt, đau khớp lần đầu, cơn đau không giảm sau vài ngày, gout tái phát nhiều lần, có bệnh thận, tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đang dùng thuốc lợi tiểu, xuất hiện hạt tophi hoặc nghi ngờ sỏi thận. Nếu chưa rõ triệu chứng của mình có đúng gout không, hãy tham khảo thêm bài 10 dấu hiệu bệnh gout điển hình.
Câu hỏi thường gặp về bệnh gout nên ăn gì
Bệnh gout có ăn được trứng không?
Có. Trứng là nguồn đạm ít purin và dễ chế biến. Người bệnh có thể dùng khoảng 1 quả trứng mỗi ngày hoặc theo khẩu phần tổng thể. Nếu có rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc chỉ định ăn kiêng riêng, nên hỏi bác sĩ về tần suất phù hợp.
Bệnh gout có ăn được đậu phụ không?
Có thể ăn được. Đậu phụ là nguồn đạm thực vật phù hợp với nhiều người bệnh gout. Nên ưu tiên đậu phụ hấp, sốt cà chua, nấu canh, hạn chế chiên ngập dầu. Người có bệnh thận mạn cần hỏi bác sĩ về tổng lượng đạm mỗi ngày.
Người bệnh gout có ăn được thịt gà không?
Có, nhưng nên ăn lượng vừa phải, chọn phần ức hoặc thịt nạc, bỏ da, ưu tiên luộc hoặc hấp. Không nên dùng nước luộc gà làm nước canh đậm đặc. Trong cơn gout cấp, nên giảm thịt cá và trao đổi với bác sĩ về chế độ ăn tạm thời.
Bệnh gout có ăn cá được không?
Có thể ăn một số loại cá với khẩu phần nhỏ, nhưng nên hạn chế cá mòi, cá trích, cá cơm, cá khô và một số hải sản. Nếu muốn ăn cá, nên chọn cá trắng hoặc cá nước ngọt, hấp hoặc kho nhạt, khoảng 60-90g mỗi bữa.
Người bệnh gout có cần kiêng hoàn toàn nấm, măng tây, giá đỗ không?
Không nên kiêng tuyệt đối nếu không có phản ứng cá nhân rõ ràng. Một số rau có purin cao hơn các loại khác, nhưng rau vẫn cung cấp chất xơ, vitamin và hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Cách hợp lý là ăn đa dạng, lượng vừa phải, tránh ăn quá nhiều một món trong nhiều ngày liên tiếp.
Chỉ số axit uric bao nhiêu là cao?
Ngưỡng tham chiếu có thể khác nhau theo phòng xét nghiệm, giới tính và bệnh cảnh. Với người đã được điều trị gout, bác sĩ thường đặt mục tiêu axit uric cụ thể, nhiều phác đồ dùng mốc dưới 6 mg/dL cho điều trị hạ urat. Không nên tự tăng giảm thuốc chỉ dựa trên một lần đo.
Kiểm soát gout bền vững
Bệnh gout nên ăn gì không phải là câu chuyện kiêng càng nhiều càng tốt. Hướng an toàn hơn là ăn đủ chất, giảm thực phẩm giàu purin từ động vật, hạn chế rượu bia và nước ngọt, uống đủ nước, kiểm soát cân nặng và theo dõi axit uric theo hướng dẫn chuyên môn.
Thực đơn 7 ngày trong bài có thể dùng như khung tham khảo để bắt đầu. Để kiểm soát gout bền vững, bạn nên kết hợp ăn uống, vận động, theo dõi triệu chứng, xét nghiệm định kỳ và dùng thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ.
________________________________
Để biết thêm thông tin chi tiết về sản phẩm và ứng dụng YSalus, xin vui lòng liên hệ qua:
Công ty TNHH YTECH
Hotline: 0886 155 390
Email: info@ytech.vn
Địa chỉ: 14 Đường Đ7 Khu Biệt Thự Saigon Pearl, 92 Nguyễn Hữu Cảnh, Phường Thạnh Mỹ Tây, Tp. HCM