0
Tầm soát rung nhĩ sau đột quỵ giúp phát hiện rối loạn nhịp tim có thể âm thầm làm tăng nguy cơ tái phát. Với người từng bị đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua, việc theo dõi nhịp tim đúng cách giúp bác sĩ có thêm dữ liệu để đánh giá nguyên nhân và xây dựng kế hoạch dự phòng phù hợp.
Rung nhĩ là gì và vì sao có thể gây đột quỵ?
Khi bị rung nhĩ, hoạt động điện ở tâm nhĩ trở nên không đều, khiến tim có thể đập nhanh, đập loạn nhịp hoặc lúc nhanh lúc chậm.
Một số người có cảm giác hồi hộp, tim đập bất thường, khó thở, mệt, chóng mặt hoặc đau tức ngực. Tuy nhiên, cũng có người gần như không cảm nhận được dấu hiệu nào. Đây là lý do rung nhĩ dễ bị bỏ sót nếu người bệnh chỉ đi khám khi có triệu chứng rõ.
Điểm đáng lo là khi tâm nhĩ co bóp không hiệu quả, dòng máu có thể bị ứ lại trong buồng tim. Từ đó, cục máu đông có thể hình thành. Nếu cục máu đông rời khỏi tim, đi theo dòng máu lên não và làm tắc mạch máu não, người bệnh có thể bị đột quỵ thiếu máu não.
Theo CDC Hoa Kỳ, rung nhĩ có liên quan đến nguy cơ đột quỵ thiếu máu não tăng khoảng 5 lần và góp phần vào khoảng 1 trong 7 ca đột quỵ. Tại Việt Nam, Bệnh viện Bạch Mai cũng nhấn mạnh việc dự phòng đột quỵ ở người bệnh rung nhĩ cần được cá thể hóa theo từng trường hợp.
Với người đã từng bị đột quỵ, thông tin này rất quan trọng. Nếu rung nhĩ là nguyên nhân hoặc yếu tố góp phần nhưng chưa được phát hiện, kế hoạch phòng ngừa tái phát có thể chưa đủ chính xác.
Vì sao cần tầm soát rung nhĩ sau đột quỵ?
Tầm soát rung nhĩ sau đột quỵ nhằm trả lời một câu hỏi thực tế: người bệnh có đang có rối loạn nhịp tim làm tăng nguy cơ đột quỵ tái phát hay không?
Không phải mọi ca đột quỵ đều do rung nhĩ. Tuy nhiên, ở một số người bệnh, đặc biệt là đột quỵ thiếu máu não hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua chưa rõ nguyên nhân, bác sĩ có thể cần tìm thêm bằng chứng về nguồn gốc từ tim.
Điện tâm đồ tại một thời điểm chỉ ghi lại nhịp tim trong thời gian ngắn. Nếu rung nhĩ xuất hiện từng cơn và không xảy ra đúng lúc đo, kết quả có thể bình thường. theo dõi nhịp tim sau đột quỵ cần dựa trên đánh giá cơ chế đột quỵ, mức nguy cơ và khả năng người bệnh phù hợp với điều trị tiếp theo.
Vì vậy, người bệnh không nên hiểu tầm soát rung nhĩ là “đo một lần cho yên tâm”. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể phối hợp khám lâm sàng, điện tâm đồ, siêu âm tim, xét nghiệm, Holter ECG hoặc các hình thức theo dõi nhịp tim dài hơn.
Bên cạnh rối loạn nhịp tim, người bệnh sau đột quỵ cũng cần kiểm soát các yếu tố nguy cơ nền. Nếu có tăng huyết áp, bạn có thể đọc thêm bài kiểm soát huyết áp sau đột quỵ để hiểu vì sao huyết áp ổn định là một phần quan trọng trong dự phòng tái phát.
Những ai nên được theo dõi nhịp tim kỹ hơn?
Việc ai cần tầm soát rung nhĩ sau đột quỵ nên do bác sĩ quyết định dựa trên bệnh án, hình ảnh học, kết quả xét nghiệm và bệnh nền. Dù vậy, một số nhóm người bệnh thường cần được chú ý hơn.
Người từng bị đột quỵ thiếu máu não hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua nhưng chưa xác định rõ nguyên nhân nên trao đổi với bác sĩ về kế hoạch theo dõi nhịp tim. Nhóm người lớn tuổi, người có tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh mạch vành, suy tim, bệnh thận mạn hoặc tiền sử rối loạn nhịp tim cũng cần được đánh giá kỹ.
Người có triệu chứng hồi hộp, khó thở, chóng mặt hoặc mệt bất thường không nên bỏ qua. Những dấu hiệu này không đồng nghĩa chắc chắn có rung nhĩ, nhưng là lý do hợp lý để kiểm tra nhịp tim.
Gia đình cũng cần lưu ý rằng một lần đo bình thường không có nghĩa là người bệnh “đã hết nguy cơ”. Điều quan trọng là theo dõi đúng cách, lưu dữ liệu đầy đủ và tái khám theo lịch.
Nếu đang chăm sóc người bệnh tại nhà, bạn nên nắm thêm các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ trong bài BE FAST: quy tắc vàng để nhận biết đột quỵ. Khi có méo miệng, yếu liệt tay chân một bên, nói khó hoặc lú lẫn đột ngột, cần gọi cấp cứu ngay thay vì chờ theo dõi thêm tại nhà.
Các cách tầm soát rung nhĩ sau đột quỵ hiện nay
Không có một cách tầm soát phù hợp cho tất cả mọi người. Bác sĩ sẽ chọn phương pháp dựa trên tình trạng bệnh, mức nguy cơ và mục tiêu theo dõi.
Điện tâm đồ tại cơ sở y tế
Điện tâm đồ 12 chuyển đạo là phương pháp phổ biến để ghi lại hoạt động điện của tim. Đây thường là bước kiểm tra quan trọng khi người bệnh có hồi hộp, đau ngực, khó thở, ngất hoặc nghi ngờ rối loạn nhịp.
Ưu điểm của điện tâm đồ là nhanh, phổ biến và giúp bác sĩ đánh giá được nhiều thông tin về nhịp tim. Hạn chế là thời gian ghi ngắn. Nếu cơn rung nhĩ không xuất hiện trong lúc đo, kết quả có thể chưa phản ánh hết tình trạng thực tế.
Holter ECG và theo dõi nhịp tim kéo dài
Holter ECG thường ghi điện tim liên tục trong 24 giờ, 48 giờ hoặc lâu hơn tùy chỉ định. Phương pháp này hữu ích khi triệu chứng xuất hiện không đều hoặc bác sĩ muốn đánh giá nhịp tim trong sinh hoạt hằng ngày.
Với đột quỵ thiếu máu não hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua chưa rõ nguyên nhân, hướng dẫn của European Stroke Organisation khuyến nghị theo dõi nhịp tim lâu hơn 48 giờ. Trong một số trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc thiết bị ghi nhịp dài hạn để tăng khả năng phát hiện rung nhĩ tiềm ẩn.
Thiết bị ECG cá nhân tại nhà
Thiết bị ECG cá nhân giúp người bệnh chủ động ghi lại một đoạn điện tim khi có triệu chứng hoặc theo lịch được bác sĩ hướng dẫn. Đây là công cụ hỗ trợ trong bối cảnh theo dõi dài hạn, nhất là khi triệu chứng không xuất hiện đúng lúc người bệnh đến bệnh viện.
YSalus có bài riêng về thiết bị đo điện tim tại nhà, trong đó giải thích vai trò của việc ghi nhận và chia sẻ dữ liệu từ xa. Dù vậy, dữ liệu từ thiết bị cần được đặt trong bối cảnh bệnh án cụ thể. Người bệnh không nên tự kết luận hoặc tự điều chỉnh thuốc chỉ dựa vào cảnh báo trên thiết bị.
KardiaMobile 6L hỗ trợ theo dõi điện tim tại nhà ra sao?
KardiaMobile 6L là thiết bị ECG cá nhân 6 chuyển đạo, hỗ trợ ghi điện tâm đồ trong thời gian ngắn ngay tại nhà. Theo AliveCor, KardiaMobile 6L có thể ghi ECG 6 chuyển đạo trong khoảng 30 giây.
Với người có nguy cơ rung nhĩ, thiết bị dạng này có thể hỗ trợ ở ba điểm.
Thứ nhất, thiết bị giúp ghi lại dữ liệu đúng thời điểm có triệu chứng. Khi người bệnh thấy hồi hộp, tim đập không đều, khó thở hoặc chóng mặt, bản ghi ECG có thể giúp bác sĩ có thêm thông tin thay vì chỉ nghe mô tả cảm giác.
Thứ hai, việc ghi điện tim tại nhà thuận tiện hơn cho quá trình theo dõi dài hạn. Người bệnh không phải lúc nào cũng có triệu chứng khi đang ở bệnh viện. Dữ liệu ghi trong sinh hoạt hằng ngày có thể giúp bác sĩ nhìn rõ hơn diễn biến nhịp tim.
Thứ ba, dữ liệu có thể được lưu lại và chia sẻ khi tái khám. Nếu người bệnh cần theo dõi có bác sĩ đồng hành, có thể tìm hiểu thêm gói Kardia Pro hỗ trợ bác sĩ theo dõi tim mạch.
Tuy nhiên, YSalus khuyến nghị sử dụng thiết bị với kỳ vọng đúng. KardiaMobile 6L không phải thiết bị cấp cứu đột quỵ, không dùng để tự kết luận bệnh và không thay thế chỉ định điều trị. Đặc biệt, người bệnh không nên tự dùng thuốc kháng đông chỉ vì thiết bị báo nhịp bất thường.
Khi thiết bị cảnh báo nhịp bất thường, người bệnh nên làm gì?
Khi thiết bị ECG cá nhân hoặc đồng hồ thông minh cảnh báo nhịp bất thường, người bệnh nên bình tĩnh xử lý theo từng bước.
Trước hết, hãy lưu lại bản ghi ECG hoặc ảnh chụp kết quả. Không nên xóa dữ liệu vì đây có thể là thông tin hữu ích cho bác sĩ. Tiếp theo, ghi lại thời điểm đo và triệu chứng đi kèm, chẳng hạn hồi hộp, khó thở, đau ngực, chóng mặt, ngất, mệt lả hoặc không có triệu chứng.
Nếu được hướng dẫn đo lại, người bệnh nên ngồi nghỉ, đặt tay đúng tư thế, tránh nói chuyện và làm theo hướng dẫn của thiết bị. Nếu cảnh báo lặp lại nhiều lần, người bệnh từng bị đột quỵ hoặc đang có bệnh tim mạch, nên liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở y tế để được tư vấn.
Cần gọi cấp cứu ngay nếu người bệnh có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như méo miệng, yếu liệt tay chân một bên, nói khó, lú lẫn đột ngột, mất thị lực, đau đầu dữ dội bất thường hoặc mất thăng bằng cấp tính. Trong tình huống này, không nên chờ thiết bị đo thêm.
Quan trọng nhất, người bệnh không tự mua, tự dùng hoặc tự ngưng thuốc kháng đông. Thuốc kháng đông có thể giúp giảm nguy cơ đột quỵ ở một số người bị rung nhĩ, nhưng cũng có nguy cơ chảy máu và cần bác sĩ chỉ định.
Câu hỏi thường gặp
Đo điện tim một lần bình thường có loại trừ rung nhĩ không?
Không hoàn toàn. Nếu rung nhĩ xuất hiện từng cơn, kết quả điện tim có thể bình thường tại thời điểm đo. Khi bác sĩ vẫn nghi ngờ rối loạn nhịp, người bệnh có thể được chỉ định Holter ECG hoặc theo dõi nhịp tim kéo dài hơn.
Người từng bị đột quỵ có nên mua thiết bị ECG tại nhà không?
Có thể cân nhắc nếu người bệnh có nguy cơ rối loạn nhịp, có triệu chứng hồi hộp hoặc được bác sĩ khuyến nghị theo dõi thêm tại nhà. Thiết bị ECG cá nhân nên được xem là công cụ hỗ trợ ghi dữ liệu, không phải thiết bị thay thế khám chuyên khoa.
Rung nhĩ có phải lúc nào cũng cần dùng thuốc kháng đông không?
Không. Quyết định dùng thuốc kháng đông phụ thuộc vào tuổi, bệnh nền, nguy cơ đột quỵ, nguy cơ chảy máu, chức năng thận, thuốc đang dùng và đánh giá của bác sĩ. Người bệnh không nên tự mua hoặc tự ngưng thuốc.
Bao lâu nên kiểm tra lại nhịp tim sau đột quỵ?
Không có lịch cố định cho tất cả người bệnh. Bác sĩ sẽ quyết định dựa trên nguyên nhân đột quỵ, tình trạng tim mạch, kết quả theo dõi trước đó và thuốc đang sử dụng. Nếu có hồi hộp, khó thở, chóng mặt, ngất hoặc cảnh báo nhịp bất thường lặp lại, nên liên hệ bác sĩ sớm hơn lịch hẹn.
Cần làm gì để giảm nguy cơ đột quỵ tái phát ngoài theo dõi rung nhĩ?
Người bệnh cần tái khám đúng hẹn, dùng thuốc theo đơn, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và duy trì vận động phù hợp. Bạn có thể đọc thêm bài rung nhĩ là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ cần cảnh giác và 3 lý do nên theo dõi tình trạng sức khỏe tim mạch để xây dựng kế hoạch theo dõi chủ động hơn.
Lời kết
Tầm soát rung nhĩ sau đột quỵ là một phần quan trọng trong quá trình tìm nguyên nhân và giảm nguy cơ tái phát ở những người phù hợp. Vì rung nhĩ có thể âm thầm hoặc xuất hiện từng cơn, một lần đo điện tim bình thường chưa phải lúc nào cũng đủ để yên tâm.
YSalus khuyến khích người bệnh và gia đình theo dõi sức khỏe có kế hoạch: tái khám đúng hẹn, dùng thuốc theo chỉ định, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và lưu lại dữ liệu khi có triệu chứng bất thường. Nếu bác sĩ khuyến nghị theo dõi nhịp tim tại nhà, thiết bị ECG cá nhân như KardiaMobile 6L có thể là công cụ hỗ trợ hữu ích để ghi lại điện tim và chia sẻ dữ liệu thuận tiện hơn.
________________________________
Để biết thêm thông tin chi tiết về sản phẩm và ứng dụng YSalus, xin vui lòng liên hệ qua:
Công ty TNHH YTECH
Hotline: 0886 155 390
Email: info@ytech.vn
Địa chỉ: 14 Đường Đ7 Khu Biệt Thự Saigon Pearl, 92 Nguyễn Hữu Cảnh, Phường Thạnh Mỹ Tây, Tp. HCM