Cơn đau khớp xuất hiện đột ngột trong đêm, khớp sưng, nóng, đỏ và đau đến mức khó chạm vào là những biểu hiện thường gặp của gout. Bệnh hay khởi phát ở ngón chân cái hoặc các khớp chi dưới, nhưng cũng có thể xuất hiện ở cổ chân, đầu gối, cổ tay, bàn tay hoặc khuỷu tay.
Điều dễ gây nhầm lẫn là cơn đau gout có thể giảm sau vài ngày đến một, hai tuần. Khi hết đau, nhiều người cho rằng bệnh đã khỏi. Tuy nhiên, gout vẫn có thể tái phát nếu tinh thể urat tiếp tục tích tụ. Vậy triệu chứng bệnh gout thường biểu hiện như thế nào và khi nào cần đi khám?
Lưu ý: Đau, sưng, nóng đỏ khớp không chỉ gặp trong gout. Viêm khớp nhiễm khuẩn và một số bệnh lý khớp khác cũng có thể gây biểu hiện tương tự. Nếu đây là lần đầu xuất hiện triệu chứng, đau dữ dội, kèm sốt hoặc tình trạng toàn thân xấu đi, người bệnh nên được thăm khám sớm.
Gout là một dạng viêm khớp xảy ra khi các tinh thể urat lắng đọng trong và quanh khớp. Khi lượng urat trong cơ thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài, các tinh thể dạng kim có thể hình thành và kích hoạt phản ứng viêm, khiến khớp đau và sưng.
Theo Viện Quốc gia về Viêm khớp, Cơ xương khớp và Bệnh da Hoa Kỳ (NIAMS), gout thường biểu hiện thành từng đợt. Cơn gout thường bắt đầu ở ngón chân cái hoặc một khớp ở chi dưới, sau đó giảm dần và có thể xen kẽ những khoảng thời gian hoàn toàn không có triệu chứng.
Axit uric cao là một yếu tố quan trọng trong quá trình hình thành gout. Tuy nhiên, không phải ai có axit uric cao cũng mắc gout. Do đó, không nên tự chẩn đoán bệnh chỉ từ một kết quả xét nghiệm máu.
Diễn tiến của gout có thể được nhìn theo một số trạng thái chính:
Hạt tophi không được xem là dấu hiệu sớm của bệnh gout. Tophi là các khối hình thành do tinh thể urat tích tụ dưới da hoặc quanh khớp. Chúng thường liên quan đến gout kéo dài hoặc tình trạng urat chưa được kiểm soát tốt trong thời gian dài.
Tophi có thể xuất hiện ở ngón tay, bàn chân, khuỷu tay và vùng quanh các khớp. Ban đầu các khối này có thể không đau, nhưng theo thời gian có thể ảnh hưởng đến mô mềm, cấu trúc khớp và khả năng vận động.
Các triệu chứng bệnh gout thường xuất hiện khá nhanh trong một cơn cấp. Người bệnh không nhất thiết phải có đủ cả 8 biểu hiện, nhưng đau dữ dội đi kèm sưng, nóng, đỏ và nhạy khi chạm là nhóm dấu hiệu đáng lưu ý.
Cơn gout thường khởi phát nhanh. Người bệnh có thể đang sinh hoạt bình thường nhưng chỉ sau vài giờ, một khớp đã đau dữ dội. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), các biểu hiện chính tại khớp bị gout gồm đau, sưng, đỏ và nóng. Cơn đau thường dữ dội nhất ở giai đoạn đầu của đợt bùng phát và giảm dần sau đó.
Khớp bàn - ngón chân cái là một trong những vị trí thường gặp nhất của cơn gout. Tuy nhiên, gout không chỉ giới hạn ở ngón chân cái. Bệnh còn có thể ảnh hưởng đến:
Vì vậy, đau ở một vị trí khác vẫn có thể liên quan đến gout nếu đặc điểm khởi phát và tình trạng viêm khớp phù hợp.
Khớp bị ảnh hưởng có thể sưng lên trong thời gian ngắn. Mức độ sưng khác nhau tùy vị trí và mức độ viêm. Tình trạng này thường đi cùng đau và có thể khiến việc đi lại, mang giày hoặc sử dụng khớp trở nên khó khăn.
Vùng da phủ lên khớp gout cấp có thể đỏ hơn vùng xung quanh và cảm thấy ấm hoặc nóng khi chạm. Đau dữ dội kết hợp sưng, đỏ và nóng là những dấu hiệu khiến bác sĩ nghĩ nhiều đến gout. Tuy nhiên, đây cũng là biểu hiện có thể gặp ở viêm khớp nhiễm khuẩn, vì vậy không nên tự chẩn đoán tại nhà.
Trong cơn gout mạnh, một va chạm rất nhẹ cũng có thể khiến người bệnh đau rõ rệt. Một số người cảm thấy khó chịu ngay cả khi chăn, quần áo hoặc giày dép chạm vào vùng khớp đang viêm. Đây là đặc điểm khá điển hình của cơn gout cấp, nhưng vẫn cần được đánh giá cùng các triệu chứng khác.
NIAMS ghi nhận các đợt gout thường khởi phát đột ngột vào ban đêm và mức đau đôi khi đủ mạnh để đánh thức người bệnh. Nếu thường xuyên thức giấc do cơn đau khớp cấp kèm sưng, đỏ và nóng, người bệnh nên đi khám thay vì chỉ tự sử dụng thuốc giảm đau.
Đau và sưng có thể làm giảm phạm vi vận động của khớp. Người bệnh có thể khó gập ngón chân, khó bước đi hoặc khó sử dụng tay nếu gout xuất hiện ở cổ tay hoặc ngón tay. Khi đợt viêm giảm, khả năng vận động thường cải thiện. Tuy nhiên, nếu gout tái phát nhiều lần và không được kiểm soát, tổn thương khớp lâu dài có thể xảy ra.
Một cơn gout không phải lúc nào cũng biến mất ngay. Theo NIAMS, đợt bùng phát thường kéo dài khoảng một đến hai tuần rồi giảm. Giữa các đợt, người bệnh có thể hoàn toàn không đau. Khoảng thời gian này có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm nhưng không có nghĩa bệnh đã được kiểm soát. Nếu gout không được điều trị phù hợp, các đợt bùng phát có thể xuất hiện thường xuyên hơn và kéo dài hơn.
Không phải mọi trường hợp đau ngón chân cái hoặc sưng khớp đều là gout. Có thể dựa vào một số đặc điểm để định hướng ban đầu, nhưng việc chẩn đoán cuối cùng vẫn cần đánh giá y khoa.
| Đặc điểm | Gợi ý cơn gout | Có thể gặp ở nguyên nhân khác |
|---|---|---|
| Khởi phát | Nhanh, có thể chỉ trong vài giờ | Có thể từ từ hoặc xuất hiện sau chấn thương |
| Mức độ đau | Thường dữ dội, chạm nhẹ cũng có thể đau | Thay đổi tùy bệnh lý |
| Khớp thường gặp | Ngón chân cái, bàn chân, cổ chân, đầu gối | Có thể xuất hiện ở nhiều khớp khác nhau |
| Dấu hiệu viêm | Sưng, nóng, đỏ khá rõ | Cũng có thể gặp trong nhiễm khuẩn hoặc bệnh viêm khớp khác |
| Diễn tiến | Theo từng đợt, giữa các cơn có thể hết đau | Có thể đau liên tục hoặc liên quan đến vận động |
Chấn thương, thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp, bệnh lắng đọng tinh thể calcium pyrophosphate và viêm khớp nhiễm khuẩn đều có thể gây biểu hiện chồng lấp với gout.
Theo NICE - Gout: diagnosis and management, khi một khớp đau, đỏ và sưng, cần xem xét cả khả năng viêm khớp nhiễm khuẩn và các nguyên nhân viêm khớp khác. Trường hợp nghi ngờ nhiễm khuẩn cần được xử trí khẩn.
Nên chủ động thăm khám khi:
Không nên tự kết luận mắc gout chỉ dựa vào vị trí đau hoặc một kết quả axit uric cao.
Axit uric là sản phẩm hình thành khi cơ thể chuyển hóa purin. Phần lớn axit uric được đưa đến thận và đào thải qua nước tiểu.
Khi cơ thể tạo ra quá nhiều axit uric hoặc thận đào thải không đủ, nồng độ chất này trong máu có thể tăng. Nếu tình trạng kéo dài, tinh thể urat có thể hình thành trong và quanh khớp.
Tuy nhiên, theo Mayo Clinic, phần lớn người có axit uric máu cao không xuất hiện triệu chứng gout hoặc sỏi thận. Vì vậy, axit uric cao không đồng nghĩa với việc một người chắc chắn mắc gout.
Ở người có triệu chứng nghi gout, NICE sử dụng mức urat huyết thanh từ 360 µmol/L (6 mg/dL) trở lên như một yếu tố hỗ trợ đánh giá. Nếu kết quả thấp hơn trong lúc đang có cơn cấp nhưng bác sĩ vẫn nghi ngờ gout, xét nghiệm có thể được lặp lại sau khi cơn viêm đã ổn định.
Khi chẩn đoán chưa rõ, bác sĩ có thể cân nhắc thêm:
Nếu muốn tìm hiểu riêng cách đọc kết quả xét nghiệm, bạn có thể tham khảo bài Chỉ số axit uric bao nhiêu là cao? trên YSalus.
Một sai lầm thường gặp là chỉ sử dụng thuốc khi đau rồi ngừng theo dõi ngay khi cơn gout giảm.
Điều trị gout dài hạn vừa nhằm kiểm soát phản ứng viêm trong cơn cấp, vừa kiểm soát urat để giảm nguy cơ tái phát và hạn chế hình thành hạt tophi.
Theo NICE, mục tiêu urat khi điều trị theo chiến lược kiểm soát theo mục tiêu thường là dưới 360 µmol/L (6 mg/dL). Ở người có tophi, gout mạn hoặc vẫn tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể cân nhắc mục tiêu thấp hơn, dưới 300 µmol/L (5 mg/dL).
Người bệnh không nên tự thay đổi liều thuốc chỉ dựa trên một lần đo axit uric.
Bạn có thể tìm hiểu thêm tại bài Tổng hợp A-Z các cách chữa bệnh gout hiệu quả và an toàn.
Chế độ ăn đóng vai trò hỗ trợ nhưng không thay thế thuốc khi người bệnh đã có chỉ định điều trị. Thay vì áp dụng một thực đơn kiêng khem cực đoan, người bệnh nên duy trì chế độ ăn cân bằng, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia, đồ uống nhiều đường và thực phẩm rất giàu purin.
Nếu cần hướng dẫn chi tiết về lựa chọn thực phẩm, xem bài Bệnh gout nên ăn gì? Cẩm nang về thực phẩm và axit uric trên YSalus.
Theo dõi axit uric có thể hữu ích với người đã được chẩn đoán gout và cần quan sát xu hướng chỉ số trong quá trình điều trị. Tuy nhiên, tự đo tại nhà không thay thế chẩn đoán và không phải yêu cầu bắt buộc với tất cả người bệnh. Tần suất kiểm tra nên dựa vào giai đoạn bệnh, thuốc đang sử dụng và kế hoạch theo dõi của bác sĩ.
FORA 6 Connect là thiết bị đa thông số hỗ trợ đo đường huyết, hematocrit, hemoglobin, beta-ketone, axit uric và cholesterol toàn phần.
Theo thông số từ ForaCare, phép đo axit uric sử dụng khoảng 1,0 µL máu và cho kết quả sau khoảng 15 giây. Thiết bị cũng hỗ trợ kết nối Bluetooth để truyền dữ liệu.
Người dùng có thể xem thông tin máy đo 6 chỉ số máu FORA 6 Connect hoặc tham khảo hướng dẫn sử dụng FORA 6 Connect trên YSalus.
Kết quả đo tại nhà nên được sử dụng để quan sát xu hướng và cung cấp thêm dữ liệu khi trao đổi với bác sĩ. Không nên dựa vào một kết quả đơn lẻ để tự kết luận mình mắc gout hoặc tự thay đổi thuốc.
Không. Ngón chân cái là vị trí rất thường gặp của gout, nhưng chấn thương, thoái hóa khớp, viêm khớp nhiễm khuẩn và một số bệnh lý khác cũng có thể gây đau tại đây.
Nếu cơn đau xuất hiện đột ngột kèm sưng, nóng, đỏ và rất nhạy khi chạm, gout là một trong những nguyên nhân cần được đánh giá.
Theo NIAMS, một đợt gout thường cải thiện trong khoảng một đến hai tuần. Thời gian thực tế có thể thay đổi tùy mức độ viêm, phương pháp điều trị và tình trạng sức khỏe của từng người.
Nếu đau kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc ngày càng nặng, người bệnh nên tái khám để đánh giá lại tình trạng và kế hoạch điều trị.
Không. Nhiều người có axit uric máu cao nhưng không phát triển gout. Ngược lại, một người đang có cơn gout vẫn có thể có kết quả urat không tăng rõ tại thời điểm xét nghiệm.
Vì vậy, chẩn đoán gout cần kết hợp triệu chứng, khám lâm sàng và các xét nghiệm phù hợp.
Không. Tophi thường là biểu hiện của gout kéo dài hoặc tình trạng urat chưa được kiểm soát tốt trong thời gian dài.
Nếu phát hiện các khối cứng dưới da quanh khớp, người bệnh nên đi khám để được đánh giá mức độ bệnh và kế hoạch điều trị.
Cơn đau có thể giảm hoặc biến mất nhưng điều đó không có nghĩa bệnh đã được kiểm soát.
Nếu urat vẫn cao và tinh thể urat còn tồn tại, gout có thể tiếp tục tái phát. Vì vậy, người bệnh nên tuân thủ kế hoạch điều trị và theo dõi ngay cả trong giai đoạn không đau.
Nhận biết đúng triệu chứng bệnh gout giúp hạn chế hai sai lầm thường gặp: bỏ qua một cơn viêm khớp điển hình hoặc tự kết luận mắc gout chỉ vì axit uric cao.
Đau khớp xuất hiện nhanh, sưng, đỏ, nóng và rất nhạy khi chạm là những dấu hiệu cần chú ý. Tuy nhiên, chẩn đoán cuối cùng vẫn cần dựa trên đánh giá y khoa, đặc biệt khi đây là cơn đau đầu tiên hoặc triệu chứng không điển hình.
Sau khi được chẩn đoán, mục tiêu không chỉ là làm giảm cơn đau mà còn kiểm soát urat lâu dài, hạn chế tái phát và phòng nguy cơ hình thành tophi.
YSalus hỗ trợ người dùng lưu và theo dõi các chỉ số sức khỏe theo thời gian, đồng thời kết nối với các thiết bị tương thích như FORA 6 Connect để thuận tiện hơn trong quá trình quản lý sức khỏe tại nhà.
Bạn cần tìm hiểu thêm về FORA 6 Connect và giải pháp theo dõi sức khỏe trên YSalus? Liên hệ YTech Vietnam để được hỗ trợ:
Nguồn tham khảo:
Biên soạn bởi: Ban biên tập YSalus
Cập nhật lần cuối: 28
Thêm vào giỏ hàng thành công
0
