0
Cách đo huyết áp tại nhà đúng là ngồi nghỉ trước khi đo, quấn vòng bít trên da trần, đặt tay ngang mức tim, không nói chuyện khi máy chạy, đo ít nhất 2 lần và ghi lại kết quả theo ngày. Làm đúng các bước này giúp kết quả ổn định hơn, dễ so sánh giữa các lần đo và hữu ích hơn khi bạn trao đổi với bác sĩ.
Tăng huyết áp thường diễn biến âm thầm. Nhiều người không có triệu chứng rõ, chỉ phát hiện khi khám định kỳ hoặc khi đã có biến chứng. Vì vậy, biết cách đo huyết áp tại nhà đúng chuẩn là một phần quan trọng trong theo dõi sức khỏe chủ động, đặc biệt với người cao tuổi, người có bệnh tim mạch, tiểu đường, bệnh thận, thừa cân hoặc có tiền sử gia đình bị cao huyết áp.
Vì sao cần biết cách đo huyết áp tại nhà đúng?
Kết quả đo thường gồm hai số: huyết áp tâm thu, là số phía trên khi tim co bóp; và huyết áp tâm trương, là số phía dưới khi tim nghỉ giữa hai nhịp.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tăng huyết áp ở người trưởng thành thường được xác định khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên khi đo vào hai ngày khác nhau. Ngưỡng đánh giá có thể khác tùy tình trạng cá nhân, nên bạn cần nhìn xu hướng và trao đổi với bác sĩ.
Đo huyết áp tại nhà đúng cách giúp phát hiện xu hướng tăng hoặc tụt bất thường, giảm ảnh hưởng của “huyết áp áo choàng trắng” và cung cấp dữ liệu nhiều ngày để bác sĩ đánh giá đáp ứng với thuốc, ăn uống, vận động và giấc ngủ.
Nếu bạn muốn hiểu rộng hơn về bệnh, có thể đọc thêm bài cao huyết áp: cẩm nang toàn diện từ A-Z.
Chuẩn bị và tư thế đo huyết áp tại nhà
Phần chuẩn bị là nơi dễ tạo sai số nhất. Theo khuyến nghị đo huyết áp tại nhà của American Heart Association, người dùng nên ưu tiên máy đo huyết áp tự động dạng vòng bít bắp tay, không dùng máy cổ tay hoặc ngón tay nếu không có lý do phù hợp.
Trước khi đo cần làm gì?
Đây là phần quan trọng trong cách đo huyết áp tại nhà, vì nhiều kết quả sai đến từ việc chuẩn bị chưa đúng. Trước khi đo, bạn nên:
- Nghỉ yên ít nhất 5 phút ở nơi yên tĩnh.
- Không hút thuốc, uống cà phê, uống rượu bia hoặc vận động mạnh trong 30 phút trước đo.
- Đi tiểu trước khi đo nếu đang buồn tiểu.
- Không đo ngay sau khi leo cầu thang, tắm nước nóng, ăn no hoặc vừa tranh luận căng thẳng.
- Đặt máy trên mặt phẳng ổn định, không để dây bị xoắn.
- Chọn vòng bít đúng kích cỡ bắp tay, không quá lỏng và không quá chặt.
Nên đo huyết áp lúc nào?
Huyết áp thay đổi theo thời điểm trong ngày, cảm xúc, hoạt động, giấc ngủ và thuốc đang dùng. Vì vậy, hãy đo vào khung giờ cố định để có thể so sánh xu hướng.
Thông thường, người cần theo dõi có thể đo buổi sáng sau khi thức dậy, sau khi đi vệ sinh, trước bữa sáng và trước khi dùng thuốc nếu bác sĩ yêu cầu. Buổi tối có thể đo trước khi đi ngủ hoặc vào một khung giờ cố định khi cơ thể đã nghỉ ngơi.
Đo huyết áp tay nào đúng?
Không có một tay đúng cho tất cả mọi người. Lần đầu theo dõi tại nhà, bạn nên đo ở cả hai tay sau khi đã nghỉ ngơi. Nếu một tay thường có chỉ số cao hơn, hãy dùng tay đó để theo dõi về sau, trừ khi bác sĩ chỉ định khác.
Nếu hai tay thường xuyên chênh từ khoảng 10 đến 15 mmHg trở lên, hãy ghi lại và trao đổi với bác sĩ. Một lần đo đơn lẻ chưa đủ để kết luận.
Tư thế đo huyết áp đúng chuẩn
Với cách đo huyết áp tại nhà, tư thế cần được lặp lại giống nhau ở mỗi lần đo để so sánh xu hướng. Theo checklist đo huyết áp đúng của CDC, các điểm quan trọng gồm: không nói chuyện, tay được đỡ ngang ngực, vòng bít áp vào da trần, lưng có tựa, chân đặt phẳng trên sàn.
- Ngồi trên ghế có tựa lưng.
- Hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, không bắt chéo chân.
- Cánh tay đặt trên bàn, thả lỏng, vòng bít ngang mức tim.
- Bắp tay để trần, không bị tay áo bó chặt.
- Không nói chuyện, không nghe điện thoại, không xem tin nhắn trong lúc đo.
Cách đo huyết áp tại nhà trong 6 bước
Dưới đây là quy trình 6 bước dễ áp dụng cho người mới bắt đầu. Nếu thiết bị của bạn có hướng dẫn riêng từ nhà sản xuất, hãy ưu tiên hướng dẫn đi kèm máy.
Bước 1: Chuẩn bị máy, vòng bít và nơi đo
Chọn nơi yên tĩnh, ngồi nghỉ ít nhất 5 phút. Đặt máy đo, vòng bít, sổ ghi chép hoặc điện thoại ở vị trí thuận tiện. Kiểm tra pin, dây nối, vòng bít và cỡ vòng bít trước khi đo.
Bước 2: Ngồi đúng tư thế
Ngồi ghế có tựa lưng, hai chân đặt phẳng trên sàn. Tay đặt trên bàn, thả lỏng. Nếu vừa đi bộ, leo cầu thang hoặc căng thẳng, hãy nghỉ thêm trước khi đo.
Bước 3: Quấn vòng bít vào bắp tay trần
Không quấn vòng bít qua áo. Mép dưới vòng bít thường cách nếp khuỷu tay khoảng 2 cm. Nếu vòng bít có ký hiệu mũi tên hoặc đường đánh dấu động mạch, hãy đặt theo đúng hướng dẫn của máy.
Bước 4: Bấm đo và giữ yên cơ thể
Khi máy bắt đầu bơm hơi, hãy ngồi yên, không nói chuyện, không cử động tay và không nhìn điện thoại. Hít thở bình thường. Nếu máy báo lỗi, hãy kiểm tra lại vòng bít, dây nối, tư thế rồi đo lại sau khi nghỉ.
Bước 5: Đo ít nhất 2 lần
Sau lần đo đầu tiên, nghỉ 1 đến 2 phút rồi đo lần thứ hai. Nếu hai lần đo chênh nhau nhiều, nghỉ thêm vài phút và đo lại. Khi ghi nhận để theo dõi, nên ghi cả các lần đo hoặc dùng giá trị trung bình nếu bác sĩ hướng dẫn.
Bước 6: Ghi lại kết quả và bối cảnh
Ghi ngày giờ đo, huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương, nhịp tim nếu có, tay đo, thuốc đã dùng hay chưa và ghi chú đặc biệt như mất ngủ, đau đầu, uống cà phê, quên thuốc hoặc căng thẳng.
Nếu cần lưu kết quả lâu dài và xem biểu đồ xu hướng, bạn có thể dùng ứng dụng theo dõi sức khỏe chủ động YSalus hoặc thiết bị có khả năng đồng bộ dữ liệu.
Cách đọc chỉ số huyết áp và khi nào cần đi khám
Sau khi đã thực hiện đúng cách đo huyết áp tại nhà, bước tiếp theo là đọc chỉ số theo xu hướng, không chỉ nhìn một lần đo. Bảng dưới đây chỉ mang tính tham khảo chung, không thay thế đánh giá y khoa cá nhân.
| Kết quả tham khảo | Huyết áp tâm thu | Huyết áp tâm trương | Nên làm gì? |
|---|---|---|---|
| Tối ưu | Dưới 120 | Dưới 80 | Duy trì lối sống lành mạnh, theo dõi định kỳ. |
| Bình thường hoặc gần bình thường | Khoảng 120 đến 129 | Dưới 85 | Tiếp tục theo dõi, chú ý ăn uống, vận động và giấc ngủ. |
| Có xu hướng cao | Khoảng 130 đến 139 | Khoảng 85 đến 89 | Theo dõi nhiều ngày, trao đổi bác sĩ nếu lặp lại. |
| Tăng huyết áp theo ngưỡng thường dùng | Từ 140 trở lên | Hoặc từ 90 trở lên | Nên khám hoặc tái khám để được đánh giá. |
| Huyết áp thấp | Khoảng 90 trở xuống | Hoặc khoảng 60 trở xuống | Đi khám nếu chóng mặt, ngất hoặc mệt nhiều. |
| Rất cao, cần thận trọng | Từ 180 trở lên | Hoặc từ 120 trở lên | Nghỉ 1 phút và đo lại. Nếu vẫn rất cao hoặc có triệu chứng nguy hiểm, cần cấp cứu. |
Nếu muốn hiểu kỹ hơn từng chỉ số, bạn có thể xem bài hướng dẫn chi tiết cách đọc chỉ số huyết áp và chỉ số sức khỏe tại nhà.
Khi nào cần liên hệ bác sĩ?
Bạn nên liên hệ bác sĩ nếu huyết áp tại nhà thường xuyên từ 140/90 mmHg trở lên qua nhiều lần đo đúng cách, chỉ số thay đổi bất thường, huyết áp thấp kèm chóng mặt hoặc ngất, đang mang thai, hoặc có bệnh tim, bệnh thận, tiểu đường, từng đột quỵ.
Khi nào cần đi cấp cứu?
Theo American Heart Association, huyết áp cao hơn 180/120 mmHg kèm triệu chứng như đau ngực, khó thở, đau lưng, tê yếu, thay đổi thị lực hoặc nói khó là tình huống cấp cứu. Trong các tình huống nghi ngờ đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim, không nên chờ huyết áp tự hạ tại nhà.
Lỗi thường gặp khi đo huyết áp tại nhà
Nhiều người nghĩ máy đo không chính xác, nhưng nguyên nhân lại đến từ kỹ thuật đo. Bảng dưới đây giúp bạn kiểm tra nhanh các lỗi hay gặp.
| Lỗi thường gặp | Vì sao dễ sai? | Cách sửa |
|---|---|---|
| Đo ngay sau khi vận động | Tim và mạch chưa ổn định. | Nghỉ yên ít nhất 5 phút, lâu hơn nếu vừa vận động mạnh. |
| Uống cà phê hoặc hút thuốc trước đo | Có thể làm huyết áp tăng tạm thời. | Tránh trong ít nhất 30 phút trước đo. |
| Đang buồn tiểu | Cơ thể khó thư giãn, kết quả có thể cao hơn. | Đi tiểu trước khi đo. |
| Nói chuyện khi máy chạy | Làm thay đổi nhịp thở và mức căng thẳng. | Giữ im lặng hoàn toàn. |
| Bắt chéo chân | Ảnh hưởng tư thế và tuần hoàn. | Đặt hai chân phẳng trên sàn. |
| Tay không ngang mức tim | Kết quả có thể cao hoặc thấp giả. | Đặt tay trên bàn, vòng bít ngang tim. |
| Quấn vòng bít lên áo | Áo làm lệch áp lực vòng bít. | Đo trên da trần. |
| Vòng bít sai cỡ | Vòng quá nhỏ hoặc quá lớn đều dễ sai. | Chọn vòng bít phù hợp chu vi bắp tay. |
Theo dõi huyết áp lâu dài và FAQ
Đo huyết áp cho bạn biết con số, nhưng kiểm soát huyết áp cần kết hợp ăn uống, vận động, giấc ngủ, giảm căng thẳng và dùng thuốc đúng chỉ định. Người có huyết áp cao nên hạn chế muối, giảm thực phẩm chế biến sẵn và duy trì cân nặng phù hợp.
Về dinh dưỡng, bạn có thể tham khảo bài chế độ ăn DASH cho người cao huyết áp, tập trung vào giảm muối và ưu tiên thực phẩm có lợi cho tim mạch.
Nếu cần theo dõi đều đặn, hãy chọn máy đo bắp tay dễ thao tác, vòng bít phù hợp và có khả năng lưu dữ liệu. Người dùng có thể tham khảo Fora Diamond Cuff BP P80 nếu cần thiết bị đo huyết áp bắp tay tại nhà. Kết hợp thiết bị đo với ứng dụng YSalus sẽ giúp bạn xem xu hướng rõ hơn trước mỗi lần tái khám.
Nên đo huyết áp ngày mấy lần?
Tùy mục tiêu theo dõi. Nếu bác sĩ yêu cầu ghi nhận huyết áp, bạn có thể đo buổi sáng và buổi tối trong vài ngày liên tiếp, mỗi lần 2 lượt. Khi đã ổn định, tần suất đo có thể ít hơn.
Đo huyết áp tay trái hay tay phải chính xác hơn?
Không có một tay đúng cho tất cả mọi người. Lần đầu nên đo cả hai tay. Tay nào thường cao hơn thì dùng tay đó để theo dõi về sau, trừ khi bác sĩ chỉ định khác.
Vì sao mỗi lần đo huyết áp lại ra kết quả khác nhau?
Huyết áp thay đổi theo nhịp tim, hơi thở, cảm xúc, tư thế và kỹ thuật đo. Chênh lệch nhẹ là bình thường. Nếu chênh lệch lớn, hãy kiểm tra vòng bít, nghỉ thêm và đo lại.
Máy đo huyết áp cổ tay có chính xác không?
Máy cổ tay có thể hữu ích trong một số trường hợp, nhưng rất nhạy với vị trí tay. Với đa số người dùng tại nhà, máy đo bắp tay tự động thường dễ chuẩn hóa hơn.
Khi nào kết quả đo huyết áp tại nhà được xem là đáng tin?
Kết quả đáng tin hơn khi bạn đo đúng tư thế, đúng thời điểm, dùng vòng bít đúng cỡ, đo nhiều ngày và ghi lại đầy đủ. Một lần đo đơn lẻ chưa đủ để kết luận.
Cách đo huyết áp tại nhà đúng giúp theo dõi xu hướng tốt hơn
Biết cách đo huyết áp tại nhà đúng chuẩn giúp bạn tránh sai số, theo dõi xu hướng rõ hơn và hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng. Hãy nhớ 6 điểm cốt lõi: chuẩn bị trước khi đo, ngồi đúng tư thế, quấn vòng bít đúng vị trí, giữ yên khi máy chạy, đo ít nhất 2 lần và ghi lại kết quả.
Dữ liệu huyết áp có giá trị nhất khi được đo đúng, lưu đúng và nhìn theo xu hướng nhiều ngày. Khi có chỉ số rất cao kèm triệu chứng nguy hiểm, hãy liên hệ nhân viên y tế hoặc đi cấp cứu.
________________________________
Để biết thêm thông tin chi tiết về sản phẩm và ứng dụng YSalus, xin vui lòng liên hệ qua:
Công ty TNHH YTECH
Hotline: 0886 155 390
Email: info@ytech.vn
Địa chỉ: 14 Đường Đ7 Khu Biệt Thự Saigon Pearl, 92 Nguyễn Hữu Cảnh, Phường Thạnh Mỹ Tây, Tp. HCM