Hướng xử lí khi huyết áp tăng đột ngột. Trước hết, hãy để người bệnh dừng mọi hoạt động, ngồi hoặc nằm nghỉ ở nơi yên tĩnh, sau đó đo lại huyết áp đúng cách và quan sát các dấu hiệu bất thường như đau ngực, khó thở, yếu hoặc tê một bên người, nhìn mờ, nói khó, lú lẫn hoặc ngất.
Huyết áp tăng đột ngột là tình trạng chỉ số huyết áp cao hơn rõ rệt so với mức thường ngày trong một khoảng thời gian ngắn. Có người bình thường khoảng 120/80 mmHg nhưng đột nhiên tăng lên 150/95 mmHg sau khi căng thẳng, mất ngủ hoặc đau. Cũng có người đã được chẩn đoán cao huyết áp và chỉ số có thể tăng lên 170/100 mmHg, 180/110 mmHg hoặc cao hơn khi quên thuốc, ăn quá mặn, dùng rượu bia, hút thuốc hoặc gặp stress mạnh.
Điều quan trọng là không đánh giá tình trạng chỉ bằng một lần đo mà cần xem xét thêm các yếu tố sau:
Nếu bạn chưa rõ các mức huyết áp và ý nghĩa từng chỉ số, có thể xem thêm bài cao huyết áp: nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị. Còn trong tình huống huyết áp đang tăng cao đột ngột, ưu tiên trước mắt là xác định mức độ nguy hiểm và xử trí đúng thời điểm.
Không phải mọi lần huyết áp tăng đều là nguy hiểm. Tuy nhiên, huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên là ngưỡng cần được theo dõi rất thận trọng. Theo American Heart Association, khi huyết áp trên 180/120 mmHg đi kèm đau ngực, khó thở, tê yếu, thay đổi thị lực hoặc khó nói, người bệnh cần được cấp cứu.
Định hướng bước xử trí ban đầu:
| Tình huống | Việc nên làm |
|---|---|
| Huyết áp tăng nhẹ đến vừa, không có triệu chứng nguy hiểm | Nghỉ 5 phút, đo lại đúng cách, ghi chỉ số và tiếp tục theo dõi. |
| Huyết áp cao hơn thường ngày nhiều lần, ví dụ quanh 160/100 mmHg hoặc cao hơn | Nghỉ ngơi, đo lại. Nếu chỉ số vẫn cao hoặc người bệnh có bệnh nền, nên liên hệ bác sĩ. |
| Huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên nhưng chưa có triệu chứng rõ | Nghỉ yên, đo lại đúng cách sau vài phút. Nếu vẫn cao, nên liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn trong ngày. |
| Huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên kèm đau ngực, khó thở, yếu tê, nhìn mờ, nói khó, lú lẫn, ngất hoặc đau đầu dữ dội | Gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay. |
Mayo Clinic cũng khuyến nghị gọi cấp cứu nếu huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên kèm đau ngực, khó thở hoặc các dấu hiệu gợi ý đột quỵ như tê yếu, nói khó, đi lại khó hoặc thay đổi thị lực.
Khi thấy chỉ số huyết áp tăng cao, nhiều người dễ hoảng sợ và muốn tìm cách hạ huyết áp ngay lập tức. Tuy nhiên, xử trí an toàn không phải là ép huyết áp giảm thật nhanh bằng mọi cách. Điều cần làm là bình tĩnh, đo lại đúng kỹ thuật, nhận diện dấu hiệu nguy hiểm và dùng thuốc đúng theo hướng dẫn đã có từ bác sĩ.
Nếu người bệnh đang đi bộ, leo cầu thang, làm việc, tranh luận, tức giận hoặc ở nơi nắng nóng, hãy dừng hoạt động ngay. Gia đình nên để người bệnh ngồi tựa lưng hoặc nằm nghỉ ở nơi thoáng, yên tĩnh, tránh đám đông và hạn chế kích thích thêm.
Không nên để người bệnh đứng lâu, tự đi lại nhiều hoặc cố vận động để “máu lưu thông” khi chỉ số đang rất cao. Tập luyện đều đặn có lợi cho kiểm soát huyết áp lâu dài, nhưng không phải việc nên làm trong lúc huyết áp đang tăng cao bất thường.
Một lần đo sai tư thế có thể khiến chỉ số cao hơn thực tế. Nếu người bệnh không có dấu hiệu cấp cứu, hãy để người bệnh nghỉ yên ít nhất 5 phút rồi đo lại.
Theo hướng dẫn của American Heart Association, khi đo huyết áp tại nhà, người đo nên ngồi yên, không nói chuyện, không dùng điện thoại, không hút thuốc, không uống cà phê và không vận động trong vòng 30 phút trước khi đo.
Để kết quả đáng tin cậy hơn, hãy lưu ý:
Bạn có thể tham khảo thêm hướng dẫn đo huyết áp tại nhà chuẩn y khoa để tránh các lỗi thường gặp như đặt tay sai vị trí, dùng vòng bít không đúng cỡ hoặc đo ngay sau khi vận động.
Sau khi người bệnh đã ngồi hoặc nằm nghỉ, hãy hỏi và quan sát các dấu hiệu sau:
Nếu có một trong các dấu hiệu trên, đặc biệt khi huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên, không nên tiếp tục theo dõi tại nhà. Gia đình nên gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện.
Nhật ký huyết áp giúp bác sĩ đánh giá tình trạng chính xác hơn. Thay vì chỉ nói “huyết áp tăng cao”, gia đình nên ghi cụ thể:
Với gia đình có người lớn tuổi hoặc người đã được chẩn đoán tăng huyết áp, việc chuẩn bị sẵn một thiết bị đo tại nhà sẽ giúp quá trình theo dõi chủ động hơn. Bạn có thể tham khảo máy đo huyết áp bắp tay FORA Diamond Cuff BP P80 để hỗ trợ ghi nhận chỉ số hằng ngày và có dữ liệu khi cần trao đổi với nhân viên y tế.
Nếu người bệnh đã được bác sĩ kê thuốc hạ huyết áp hằng ngày, hãy kiểm tra xem hôm đó đã uống thuốc đúng giờ chưa. Nếu bác sĩ từng dặn cách xử trí riêng khi huyết áp tăng cao, hãy làm đúng theo hướng dẫn đó.
Không nên tự ý:
Hạ huyết áp quá nhanh hoặc dùng sai thuốc có thể gây chóng mặt, tụt huyết áp, thiếu máu não, té ngã hoặc che lấp tình trạng nguy hiểm cần cấp cứu. Với người cao tuổi, người có bệnh tim, bệnh thận hoặc đang dùng nhiều loại thuốc, điều này càng cần được lưu ý.
Sau khi người bệnh nghỉ và đo lại, gia đình có thể xử trí theo từng tình huống:
Một số cách xử trí truyền miệng có thể khiến tình trạng xấu hơn. Khi huyết áp tăng cao đột ngột, bạn nên tránh:
Về dinh dưỡng lâu dài, người bệnh có thể tham khảo chế độ ăn DASH cho người cao huyết áp và danh sách thực phẩm người bệnh tim mạch nên hạn chế để giảm nguy cơ huyết áp tăng cao lặp lại.
Sau một lần huyết áp tăng cao bất thường, việc theo dõi tại nhà trong vài ngày rất hữu ích. Mục tiêu không phải là đo liên tục đến mức lo lắng, mà là tạo dữ liệu đủ rõ để bác sĩ đánh giá xu hướng.
Bạn có thể áp dụng lịch theo dõi đơn giản trong 7 ngày:
Theo CDC, khi đo huyết áp, người đo nên giữ lưng được nâng đỡ, chân đặt phẳng trên sàn, cánh tay ngang tầm ngực, vòng bít áp sát da trần và không nói chuyện khi đo. Những chi tiết nhỏ này giúp kết quả đáng tin cậy hơn.
Người có thêm tiểu đường, rối loạn mỡ máu hoặc nguy cơ đột quỵ nên theo dõi sức khỏe theo bức tranh tổng thể, không chỉ riêng huyết áp. Bạn có thể đọc thêm bài kiểm soát huyết áp, đường huyết để bảo vệ não bộ để hiểu vì sao các chỉ số chuyển hóa liên quan chặt chẽ đến sức khỏe tim mạch và não bộ.
Không phải mọi lần huyết áp tăng đều cần nhập viện, nhưng có những trường hợp nên khám sớm để điều chỉnh kế hoạch điều trị:
Nếu người bệnh có cảm giác hồi hộp, tim đập bất thường hoặc từng được nghi ngờ rối loạn nhịp, tham khảo thiết bị theo dõi điện tim KardiaMobile 6L hỗ trợ ghi nhận điện tim tại nhà để trao đổi thêm với bác sĩ.
Huyết áp tăng đột ngột thường khiến cả người bệnh và người nhà lo lắng. Cách tốt nhất là chuẩn bị trước một quy trình đơn giản: biết ngưỡng nguy hiểm, biết cách đo đúng, ghi lại chỉ số và biết khi nào cần gọi bác sĩ hoặc cấp cứu.
YSalus đồng hành cùng các gia đình trong việc xây dựng thói quen theo dõi sức khỏe chủ động tại nhà, đặc biệt với người tăng huyết áp, người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền tim mạch. Một thiết bị đo phù hợp, một cuốn nhật ký huyết áp và kế hoạch tái khám rõ ràng sẽ giúp việc chăm sóc người thân bớt cảm tính hơn, có dữ liệu hơn.
Nếu chưa biết nên bắt đầu từ đâu, hãy bắt đầu bằng việc đo huyết áp đúng cách trong 7 ngày, ghi lại chỉ số sáng và tối, đồng thời rà soát các yếu tố dễ làm huyết áp tăng như ăn mặn, mất ngủ, căng thẳng, quên thuốc, hút thuốc hoặc uống rượu bia. Khi có dữ liệu đủ rõ, bác sĩ sẽ dễ điều chỉnh thuốc, lối sống và kế hoạch theo dõi phù hợp hơn.
________________________________
Để biết thêm thông tin chi tiết về sản phẩm và ứng dụng YSalus, xin vui lòng liên hệ qua:
Công ty TNHH YTECH
Hotline: 0886 155 390
Email: info@ytech.vn
Địa chỉ: 14 Đường Đ7 Khu Biệt Thự Saigon Pearl, 92 Nguyễn Hữu Cảnh, Phường Thạnh Mỹ Tây, Tp. HCM
Thêm vào giỏ hàng thành công
0
